Spacer historyczny po terenie dawnych Warsztatów Kolejowych z dr. Szymonem Kucharskim - Rejestracja na darmowy spacer już 23 marca!

Spacer historyczny po terenie dawnych Warsztatów Kolejowych z dr. Szymonem Kucharskim

Rozpoczynamy cykl spacerów historycznych po terenie dawnych Warsztatów Kolejowych w Żbikowie z dr. Szymonem Kucharskim. Pierwszy z nich odbędzie się już 23 marca. Zbiórka o godz. 12.00 przed siedzibą Muzeum Dulag 121. Bezpłatne wejściówki do pobrania: https://app.evenea.pl/event/878214-34/  Kolejne spacery odbędą się 13 kwietnia i 15 czerwca. Serdecznie zapraszamy!

Warsztaty Kolejowe funkcjonowały na terenie Żbikowa od 1897 roku. Choć w pierwszym roku ich istnienia zatrudnionych było jedynie 49 osób, był to jeden z najszybciej rozwijających się zakładów przemysłowych w okolicach Warszawy. W 1904 roku warsztaty zyskały status największego pracodawcy w Pruszkowie. Ich rozbudowa stała się także impulsem do rozwoju Żbikowa – w sąsiedztwie Warsztatów szybko zaczęły wyrastać liczne kamienice, powstała szkoła kolejowa a w późniejszym okresie osiedle pracownicze i szpital, które stały się zalążkiem szybko rozwijającej się dzielnicy przemysłowej zwanej Żbikówkiem.

Po dwudziestu latach od likwidacji Warsztatów, na dawnym terenie ZNTK (obecnie MLP Group) znajdują się zabytki kolejowej przeszłości terenu – unikatowy budynek administracyjny, szkoła kolejowa, hale naprawcze, budynki techniczne czy wieżyczki strażnicze z okresu okupacji.

Podczas spaceru przewodnik Szymon Kucharski zaprowadzi nas do niedostępnych na co dzień miejsc na terenie dawnych Zakładów, a także opowie o najważniejszych wydarzeniach z historii Warsztatów.

Szymon Kucharski – pedagog, przewodnik, znawca historii Pruszkowa, absolwent pruszkowskiego Przedszkola Miejskiego nr 12 i Szkoły Podstawowej nr 12 im. J. Kusocińskiego. Ukończył również IX LO im. K. Hoffmanowej w Warszawie i Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej. Przez lata pracował jako nauczyciel chemii w LO im. T. Zana w Pruszkowie i w IX LO im. K. Hoffmanowej w Warszawie. Doktorant IH UW. W wolnych chwilach podróżuje wraz z narzeczoną po najdziwniejszych zakątkach Polski oraz krajów środkowej i wschodniej Europy. Jest autorem i współautorem kilkudziesięciu publikacji książkowych, prasowych i internetowych, dotyczących chemii organicznej, historii regionalnej, historii architektury i historii wojskowości. Wieloletni członek Pruszkowskiego Towarzystwa Kulturalno-Naukowego oraz prezes Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji. Współpracuje z Muzeum Dulag 121 od chwili jego powstania.

***

Czerwona mapa Warszawy. Komunistyczny aparat represji w Warszawie1944-1956 – wykład dr. Tomasza Łabuszewskiego

W sobotę 22 marca gościem Muzeum Dulag 121 będzie dr Tomasz Łabuszewski. Wykład będzie dotyczył działalności urzędów i katowni komunistycznego aparatu represji na terenie Warszawy w latach 1944-1956
Serdecznie zapraszamy o godzinie 15.00 do Muzeum Dulag 121 przy ul. 3 Maja 8A w Pruszkowie.

Pomimo wielu publikacji naukowych i inicjatyw badawczych po 1989 roku, wiedza na temat działalności urzędów i katowni komunistycznego aparatu represji na terenie Warszawy w latach 1944-1956 pozostaje do dziś niekompletna. Resort Bezpieczeństwa Publicznego został powołany w Moskwie 21 lipca 1944 roku. W styczniu 1945 roku  przemianowano go na Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. W skład „bezpieki” wchodziły nie tylko urzędy bezpieczeństwa, ale również  służby podległe i nadzorowane, takie jak: Milicja Obywatelska, Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (powstała w marcu 1946 r.), Straż Więzienna, Straż Przemysłowa, Wojska Ochrony Pogranicza oraz Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Szacuje się, że w latach 1944-1954 z powodów politycznych zostało aresztowanych około 250 tys. osób (w tym 81 500 ludzi osądzonych przez sądy wojskowe za tzw. przestępstwa przeciwko państwu i porządkowi publicznemu). Jednak te dane nie uwzględniają bliżej nieokreślonej grupy zatrzymanych przez terenowe placówki UB, MO czy też jednostek operacyjnych KBW, NKWD i NKGB. Z dostępnej dokumentacji wynika, że apogeum aresztowań nastąpiło w 1952 roku, kiedy to liczba zatrzymanych wynosiła ponad 21 tys. osób.

Wspomnienia Jerzego Skorupińskiego „Bema” („Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944-1956”pod red. naukową Tomasza Łabuszewskiego, IPN, Warszawa 2012), byłego więźnia katowni przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie, stanowią wstrząsające świadectwo bestialskiego zachowania funkcjonariuszy UB względem osadzonych:

„Przesłuchania odbywały się na Strzeleckiej nocą, nastawiano wtedy kilka odbiorników radiowych na głośną muzykę, żeby nie było słuchać jęków, krzyków ludzi nieludzko katowanych. Po kilku godzinach, po przesłuchaniu został wpędzony z powrotem do piwnicy, straszliwie obity, całe uda, pośladki plecy miał sine. Pułkownik Marszewski, oficer Komendy Głównej AK, najstarszy w celi z nim rozmawiał. Potem mi powtórzył przebieg tej rozmowy. Otóż NKWD chciało się dowiedzieć, kim naprawdę jest pan Miński. Katowali go w nieludzki sposób, aby się przyznał, do jakiej należy organizacji i po co przyjechał ze Śląska do Warszawy. Powiedziano mu, że dostanie 200 batów. Wymierzono mu karę wstępną 200 batów, miał sobie wybrać  pałkę i tą pałką okładało go leżącego dwu bojców, inni stali na rękach i nogach. Dodatkowo nakazano mu liczyć, gdyż jak się pomyli, mieli zacząć od nowa […] Następnego dnia również wezwano go na przesłuchanie i wymierzono mu 200 pałek. Wpędzono go do piwnicy, położył się na miale węglowym na słomie na brzuchu. Myśmy próbowali robić mu okłady na fioletowo-sine, krwawe plecy i podudzie.[…]”

Dr Tomasz Łabuszewski – Absolwent Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Współpracownik Archiwum Wschodniego, Ośrodka Karta, Fundacji Polski Podziemnej 1939-1945. Uczestnik seminarium doktorskiego prof. Tomasz Strzembosza. Od 2001 r. pracownik Oddziału IPN w Warszawie, najpierw na stanowisku kierownika Referatu Badań Naukowych, a następnie naczelnika Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej, Oddziałowego Biura Badań Historycznych. Badacz podziemia niepodległościowego lat II wojny światowej i okresu powojennego, autor wielu naukowych i popularnonaukowych publikacji książkowych, komiksów, artykułów, wystaw.